← Cho mẹ bầu
3️⃣ Tam cá nguyệt 3

Tuần 28 – 40
Chuẩn bị sinh & đích đến

Bé hoàn thiện phổi, tăng cân nhanh. Mẹ đếm thai máy mỗi ngày, nhận biết cơn gò, chuẩn bị đồ đi sinh và sẵn sàng nhập viện.

📋 WHO: 5 lần khám trong T3 (tuần 30, 34, 36, 38, 40)

🧒 Bé phát triển thế nào?

Mốc phát triển T3

Tuần
28–31

Mắt mở, mơ

Bé có chu kỳ ngủ–thức, mắt mở nhắm, phản ứng ánh sáng. Phổi tiếp tục trưởng thành. Nặng ~1.5kg.

Tuần
32–35

Tích mỡ, xoay đầu

Bé tích lớp mỡ dưới da, da hồng hào hơn. Hầu hết bé xoay đầu xuống dưới (ngôi đầu). Nặng ~2.5kg.

Tuần
36–37

Thai non tháng muộn

Phổi gần hoàn thiện. Lông tơ rụng dần. Bé xuống thấp, mẹ thở dễ hơn nhưng tiểu nhiều hơn. Nặng ~2.8kg.

Tuần
38–40

Thai đủ tháng — Sẵn sàng chào đời! 🎉

Tất cả cơ quan hoàn thiện. Bé trung bình nặng 3–3.5kg, dài 48–52cm. Chờ ngày D-Day!

🏥 Lịch khám T3 theo WHO

5 lần khám — tần suất tăng vì cần theo dõi sát.

Chi tiết 5 lần khám cuối

LầnTuầnNội dung chính
430wĐo HA, cân nặng, ngôi thai. Bắt đầu đếm thai máy hàng ngày. Tư vấn chuyển dạ.
534wSiêu âm ước lượng cân. Đánh giá nước ối, ngôi thai. Lên kế hoạch phương pháp sinh.
636wXét nghiệm GBS. Kiểm tra ngôi, cổ tử cung. Checklist đồ đi sinh.
738wĐo HA, nước tiểu, CTG (monitoring). Đánh giá độ trưởng thành cổ tử cung.
840wNST/siêu âm nước ối. Nếu chưa chuyển dạ → thảo luận khởi phát.
Nguồn: WHO ANC 8-Contact Model — Contacts 4–8

GBS (Liên cầu nhóm B) — Tuần 35–37

Xét nghiệm swab âm đạo–hậu môn để kiểm tra vi khuẩn GBS:

  • ~25% phụ nữ mang GBS mà không có triệu chứng
  • Nếu dương tính → truyền kháng sinh khi chuyển dạ để bảo vệ bé
  • GBS không điều trị có thể gây nhiễm trùng sơ sinh nặng

👶 Đếm thai máy hàng ngày

Quy tắc đếm thai máy

Từ tuần 28, mẹ nên đếm thai máy mỗi ngày:

  • Chọn thời điểm bé hoạt bát nhất (thường sau ăn hoặc tối)
  • Nằm nghiêng trái, tập trung đếm
  • Mục tiêu: ≥ 10 cú đạp/lăn trong 2 giờ
  • Nếu < 10 cú trong 2 giờ → uống nước lạnh, ăn nhẹ, đếm lại
  • Nếu vẫn < 10 cú → đến viện ngay
📱 Dùng MomDiary: Công cụ Đếm thai máy giúp đếm và lưu lịch sử mỗi phiên. Mục tiêu tự động: 10 cú.

⏱️ Cơn gò & chuyển dạ

Gò giả vs. Gò thật

Đặc điểmBraxton Hicks (giả)Chuyển dạ (thật)
Tần suấtKhông đều, thưaĐều đặn, ngày càng gần nhau
Cường độNhẹ, không tăngTăng dần, đau rõ
Khi thay đổi tư thếGiảm khi nghỉ/đi bộKhông giảm, có khi tăng
Vị trí đauTrước bụngTừ lưng lan ra trước
Cổ tử cungKhông mởMở dần

Khi nào đến bệnh viện?

🏥 Quy tắc 5-1-1:
Cơn gò cách nhau 5 phút, kéo dài 1 phút, liên tục 1 giờ → lên đường!

Ngoài ra, đến viện ngay nếu:

  • 🔴 Vỡ ối (ra nước ào ào hoặc rỉ liên tục)
  • 🔴 Ra máu đỏ tươi nhiều
  • 🔴 Thai máy giảm/mất hẳn
  • 🔴 Đau đầu dữ dội + mờ mắt (nghi tiền sản giật)
⏱️ Dùng MomDiary: Công cụ Đếm cơn gò tự động tính thời lượng và khoảng cách. Sẽ cảnh báo khi đạt quy tắc 5-1-1!

🚨 Dấu hiệu nguy hiểm T3

Tình huống cần cấp cứu sản khoa

  • 🔴 Ra máu âm đạo — nghi bong nhau, nhau tiền đạo → CẤPCỨU
  • 🔴 Thai máy mất hẳn > 2 giờ — đến viện NGAY
  • 🔴 Vỡ ối + sốt — nghi nhiễm trùng ối
  • 🔴 Đau đầu + mờ mắt + phù + HA cao — tiền sản giật nặng / HELLP → CẤPCỨU
  • 🔴 Co giật — sản giật → gọi cấp cứu 115
  • 🟡 Cơn gò đều trước 37 tuần — nghi chuyển dạ non
  • 🟡 Ngứa lòng bàn tay/chân dữ dội — nghi ứ mật thai kỳ
⚠️ Tiền sản giật là nguyên nhân hàng đầu gây biến chứng nặng trong T3. Đo huyết áp mỗi tuần. Nếu HA ≥ 140/90 kèm protein niệu, đau đầu, mờ mắt → nhập viện ngay.

🧳 Chuẩn bị sinh

Chuẩn bị từ tuần 35

  • Soạn túi đi sinh — dùng Checklist đồ đi sinh trong MomDiary (30 món, 6 nhóm)
  • Chọn bệnh viện — đăng ký sinh, biết đường đi, số điện thoại phòng sinh
  • Kế hoạch di chuyển — ai chở, bao lâu đến viện, phương án dự phòng
  • Người đồng hành — WHO khuyến cáo có 1 người đồng hành trong phòng sinh
  • Thảo luận phương pháp sinh — sinh thường hay mổ? Giảm đau? Tôn trọng lựa chọn của mẹ
  • Kế hoạch cho bé — nguồn sữa, nôi, quần áo sơ sinh đã sẵn sàng
Nguồn: WHO Birth Preparedness and Complication Readiness; WHO Labour Companion Recommendation

Sau sinh — điều quan trọng nhất

  • Da kề da: Đặt bé lên ngực mẹ ngay sau sinh ≥ 1 giờ (WHO)
  • Bú sớm: Cho bú trong 1 giờ đầu — kích thích sữa non
  • Theo dõi mẹ: HA, ra máu, co tử cung trong 2 giờ đầu sau sinh
  • Lưu trú: WHO khuyến cáo ở viện ≥ 24 giờ sau sinh thường, ≥ 48 giờ sau mổ
Nguồn: WHO Postnatal Care Recommendations (2022)

📚 Đọc tiếp